Warmtepomp dimensionering in 3 stappen

Warmtepompen zijn niet meer weg te denken in de huidige installatiepraktijk. Steeds meer woningen gaan van het gas af, en als installateur sta jij aan de basis van een systeem dat jarenlang comfortabel en zuinig moet draaien. Dat staat of valt met een goede dimensionering. Juist daar gaat het in de praktijk nog regelmatig mis, want een warmtepomp reageert heel anders dan de cv-ketel waarmee veel monteurs zijn opgegroeid.

Een warmtepomp dimensioneer je dan ook anders dan een cv-ketel. Bij een ketel is er vaak meer speelruimte door hogere aanvoertemperaturen en krijg je de woning altijd wel warm. Maar bij een warmtepomp, en de keuzes die je daarbij maakt, heb je die buffercapaciteit niet. Als je niet nauwkeurig dimensioneert en inregelt, merk je dat terug in comfort, rendement en levensduur. Dimensionering vraagt aan de voorkant daarom meer aandacht. We duiken in de belangrijkste stappen en delen de tips van Ramon Koster, manager klimaattechniek bij Celsis.

1. Begin bij de inventarisatie

Voordat je iets berekent, breng je de situatie in kaart. Bij nieuwere woningen kijk je naar het BENG-rapport. Bij bestaande bouw vraag je de klant wat hij of zij al deed aan isolatie, want isolatie bepaalt, meer dan welke factor ook, de warmtevraag. Isoleren gaat in veel situaties vooraf aan het kiezen van een warmtepomp. Daarnaast achterhaal je het gas- en elektraverbruik. Ook de keuze tussen een hybride opstelling en een volledig elektrische oplossing (all-electric) bepaalt je vertrekpunt. Met die gegevens kun je gericht rekenen in plaats van schatten.

2. Reken met de juiste capaciteit

In de branche werken veel monteurs met een vuistregel gebaseerd op vermogen per vierkante meter. Een goed geïsoleerde woning vraagt minder vermogen per vierkante meter, een slecht geïsoleerde woning aanmerkelijk meer. Dit is handig voor een grove schatting, maar bij dimensionering van een warmtepompsysteem kun je niet vertrouwen op een schatting of nattevingerwerk. Voor een betrouwbare uitkomst gebruik je een warmteverliesberekening die rekent volgens de geldende normen, zoals NEN-EN 12831-1 en de ISSO-richtlijnen (ISSO 51 voor woningen, ISSO 53 voor utiliteit en ISSO 57 voor bestaande bouw). Daaruit volgt het benodigde vermogen bij de ontwerptemperatuur. Een goed gedimensioneerd systeem levert bijvoorbeeld bij -7°C nog zo'n 80 procent van zijn vermogen, of 60 procent bij een hybride opstelling. Een elektrisch element vangt het laatste stuk op en overbrugt de ontdooicyclus. Wil je weten wat een warmtepomp echt presteert? Raadpleeg dan de capaciteitstabellen van de fabrikant. Daarin staat per buitentemperatuur welk vermogen de warmtepomp nog levert.

3. Houd rekening met het afgiftesysteem

Dimensioneren stopt niet bij de warmtepomp. Het afgiftesysteem weegt minstens zo zwaar. Een warmtepomp heeft voldoende volumestroom nodig om zijn vermogen goed kwijt te kunnen. Die haal je alleen als de doorstroming in het systeem klopt en de drukverliezen beperkt blijven. Door dunne radiatorbuizen of te veel weerstand in het circuit beweegt het water zich met meer moeite. Dat merk je direct in de prestaties en in de delta T over het afgiftesysteem. Vergelijk het met een vloedgolf die door een rietje moet. Je verbetert de flow door het afgiftesysteem aan te passen, bijvoorbeeld met een open verdeler in plaats van een verdeler met pomp. Pomp, watervolume, buffer en afgiftesysteem schuiven zo in elkaar tot één werkend geheel. Besteed je daar onvoldoende aandacht aan, dan presteert het systeem slechter in de koude maanden of slurpt het onnodig veel energie.

De fouten die je wilt vermijden

De meest gemaakte fout is het klakkeloos overnemen van de capaciteit van de cv-ketel. Een gasketel moduleert verder terug en werkt op heel andere temperaturen, dus die 20 kilowatt van de cv-ketel zegt niets over het benodigde vermogen van de warmtepomp. De tweede fout is de ‘veilige’ keuze voor een te grote warmtepomp. Een overgedimensioneerde warmtepomp bereikt zijn setpoint te snel, schakelt vaak in en uit en draait daardoor minder efficiënt. Een te kleine warmtepomp loopt in de koude periode tegen zijn grenzen aan en kan het vereiste comfort niet leveren. Nauwkeurig rekenen loont dus.

Zo helpt Celsis je verder

We ondersteunen installateurs met gevalideerde warmteverliesberekeningen via Heat-Box. Dat kan op basis van de BAG-data uit het Kadaster, aangevuld met informatie over de isolatiewaarden van muren, ramen en het dak. Ook denken we mee over het ontwerp, van de buffer tot en met het afgiftesysteem. Het advies blijft van jou, maar je hebt er een sparringpartner bij.

Vanaf eind juli maken we het je zelfs nog iets makkelijker. Dan bieden we je een nieuwe rekentool online. Aan de hand van het adres van de klant krijg je direct een eerste, genormeerde indicatie plus een passende selectie warmtepompen in monoblock- en splituitvoering. Zo onderbouw je je advies bij de klant. Mocht je dat willen, dan kunnen onze experts dat nog een keer narekenen. Goed dimensioneren kost wat tijd aan de voorkant, maar het bespaart je klachten, faalkosten, terugkomsessies en ontevreden klanten achteraf.

Heb je nog vragen of wil je direct advies? Neem contact op met onze specialisten via 055 533 45 29.